การก้าวกระโดดอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังกลายเป็นดาบสองคมที่ทั่วโลกจับตามองอย่างใกล้ชิด เมื่อคำเตือนจากผู้พัฒนาและนักวิจัยระดับโลก รวมถึงผู้ที่เคยพัฒนา AI…
เมื่อคำเตือนจากผู้พัฒนาและนักวิจัยระดับโลก รวมถึงผู้ที่เคยพัฒนา AI ในบริษัทระดับโลกเริ่มชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในโลกไซเบอร์ แต่ส่งผลกระทบถึงชีวิตของมนุษย์ได้ในอนาคต
ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นและความกังวลในทั่วโลก ถึงขนาดที่มีการนำเสนอให้ชะลอการพัฒนาเอไอออกไป เพื่อหารือถึงมาตรการควบคุมดูแลก่อนที่จะสายเกินไป
ในเรื่องนี้ ทาง “เดลินิวส์” ได้มีโอกาสสัมภาษณ์ “พลอากาศตรี อมร ชมเชย” เลขาธิการคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ในมุมมองของภาครัฐ ต่อเรื่องนี้
พลอากาศตรี อมร ชมเชย
วิวัฒนาการความเสี่ยง AI
พลอากาศตรีอมร บอกว่า ที่หลายฝ่ายมีการออกมาเตือนกัน เพราะเห็นแนวโน้มหลายอย่าง ที่เริ่มเป็นข่าวในทางไม่ดีของการใช้ AI หากย้อนมองจุดเริ่มต้นของการใช้ AI ในทางที่ผิด เริ่มต้นจากการที่มนุษย์หลอกถาม AI เพื่อนำไปใช้แฮกข้อมูล ขยับมาสู่การที่มนุษย์ใช้ AI เป็นเครื่องมือไปแฮกผู้อื่น จนกระทั่งล่าสุด AI เริ่มทำงานร่วมกับ AI ด้วยกันเองเพื่อออกไปแฮกคนอื่น รวมถึงมีความพยายาม นำ AI ไปใช้สร้างไวรัสทางด้านสาธารณสุขที่ไม่ใช่การสร้างวัคซีน แสดงให้เห็นถึงความฉลาดของ AI คนก็อาจนำไปใช้ในทางที่ผิด รวมถึงในประเทศจีนที่มีการพัฒนาหุ่นยนต์ฮิวมานอยด์ (Humanoid) ที่ใช้ AI ที่สามารถประกอบตัวเองขึ้นมาได้แล้ว ซึ่งหากสังคมมองข้ามและปล่อยให้เกิดเหตุการณ์ก่อนแล้วค่อยหาทางแก้ไข ก็อาจสายเกินไปและสร้างความเสียหายอย่างมหันต์
เมื่อ AI ‘ไม่มีจิตสำนึก’ และทำงานเกินคำสั่ง
พลอากาศตรีอมร บอกต่อว่า ความน่ากลัวของ AI ในปัจจุบันคือการทำงานในลักษณะอัตโนมัติที่เกินกว่ามนุษย์จะควบคุมหรือสั่งการ ดังเช่นเหตุการณ์ที่ Agentic AI กว่า 1,000 ตัว เข้าไปพูดคุยและวางแผนร่วมกันในเว็บบอร์ดเพื่อทำการแฮกระบบด้วยตัวเอง ฯลฯ
“สาเหตุสำคัญมาจาก AI ไม่มีคุณธรรม จริยธรรม หรือ Common Sense (สามัญสำนึก) เหมือนมนุษย์ ที่รู้ว่า การกระทำอันไหนผิดกฎหมาย หรือเป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่การใช้งาน AI หากมนุษย์ให้กติกา หรือ เขียนคำสั่ง Prompt ระหว่างการใช้งานไม่ครบถ้วน AI ก็จะพยายามทำทุกวิถีทางเพื่อบรรลุเป้าหมายตามโจทย์โดยไร้กรอบความคิดแบบมนุษย์ที่รู้ว่าสิ่งใดควรทำหรือไม่ควรทำ ยิ่งในปัจจุบัน โมเดล AI ที่แจกจ่ายในแพลตฟอร์มอย่าง Hugging Face ที่เป็นแพลตฟอร์มและชุมชนโอเพนซอร์ส (Open-source) ศูนย์กลางที่รวบรวมโมเดลปัญญาประดิษฐ์ นั้น ได้มี AI ถูกนำไปเทรนใหม่โดยตัดกติกาควบคุมออกภายในเวลาเพียง 2 สัปดาห์ ทำให้ AI ทำงานได้โดยไม่มีการห้ามใด ๆ”
สิ่งที่น่ากังวลที่สุดในอนาคต ไม่ใช่แค่เรื่องการถูกแฮกข้อมูลทั่วไป แต่คือการที่ AI เข้าไปก่อกวนหรือหยุดชะงัก (Disrupt) ระบบโครงสร้างพื้นฐานที่ควบคุมการดำรงชีวิตของมนุษย์ เช่น ระบบรถไฟฟ้า จนนำไปสู่การสูญเสียชีวิตและความเสียหายทางเศรษฐกิจ เนื่องจาก AI “ไม่มีหัวใจ” และไม่รู้ว่าสิ่งที่ทำลงไปสร้างความเสียหายให้ใคร
ภาพ pixabay.com
สงครามกติกาโลก: ความขัดแย้งเชิงภูมิรัฐศาสตร์
แม้ทั่วโลกจะพยายามหารือเรื่องการควบคุม AI ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา แต่กลับไม่มีความคืบหน้าเท่าที่ควร เนื่องจากตกลงกันไม่ได้ ความขัดแย้งระหว่างมหาอำนาจกลายเป็นอุปสรรคสำคัญ เนื่องจาก AI ได้กลายเป็นเรื่องความมั่นคงไปแล้ว
.จีน vs สหรัฐ เรื่องการควบคุม: ฝ่ายจีนเสนอให้มีการใส่ “ลายน้ำ” ในคลิปวิดีโอหรือสื่อที่สร้างจาก AI เพื่อให้ประชาชนรู้ทันว่าเป็นของปลอม หรือ เจน โดย AI แต่ฝั่งสหรัฐอเมริกาปฏิเสธและนำลายน้ำออก หรือกรณีจีนเสนอให้ใช้ระบบ Whitelist คัดกรองเฉพาะข้อมูลที่น่าเชื่อถือมาเทรน AI แต่สหรัฐ มองว่าต้องนำข้อมูลทั้งหมดบนอินเทอร์เน็ตมาเทรนโดยไม่มีการคัดเลือก
.มิติทางการเมือง: เมื่อมีข่าวว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ มองว่าการควบคุม AI เป็นเรื่องหลอกลวงเพราะเกรงว่าสหรัฐจะพ่ายแพ้การแข่งขันทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีแก่ประเทศจีน
ปัจจุบัน มีเพียงสหภาพยุโรป (EU) เท่านั้นที่มีการออกกฎหมายมาบังคับใช้อย่างจริงจัง ในขณะที่ประเทศไทย โดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ได้วางตัวเป็นกลางโดยอิงหลักการของ UN และ UNESCO พร้อมออกแนวปฏิบัติ (Guideline) ตามมาตรฐานอาเซียน และประเทศไทยก็อยู่ระหว่างการจัดทำร่างกฎหมาย AI (AI Law) โดยต้องพิจารณาอย่างรอบคอบเพื่อไม่ให้กระทบต่อการพัฒนาเทคโนโลยี
บทเรียนนิวเคลียร์ สู่ความร่วมมือทั่วโลก
แม้ปัจจุบันเรื่องกฎ กติกา หรือ กฎหมาย เรื่อง AI ยังไม่มีการตกลงที่เป็นมาตรฐานสากล แต่ทาง เลขาฯ สกมช. มองว่า แม้ความเสี่ยงเรื่อง AI จะสูง แต่ยังคงมองโลกในแง่ดีว่า มนุษย์จะสามารถผ่านพ้นวิกฤตินี้ไปได้ เหมือนในอดีตยุคสงครามเย็นที่โลกเคยตกอยู่ใต้ความกลัวของสงครามนิวเคลียร์ แต่สุดท้ายทุกฝ่ายก็สามารถตกลงกติการ่วมกันในการลดกำลังอาวุธเพื่อความอยู่รอด หรือ อย่างกรณีการควบคุมภาพลามกอนาจารเด็กและการค้าขายยาเสพติดบนอินเทอร์เน็ต ที่ในอดีตทั่วโลกต่างกลัว และกังวลว่า ต่อไปอินเทอร์เน็ตต้องเต็มไปด้วยสิ่งชั่วร้าย การกระทำร้ายกับเด็ก การแลกเปลี่ยนภาพโป๊อนาจารเด็ก แต่เมื่อทั่วโลกมีความเห็นร่วมกันกำหนดให้เป็นเรื่องความผิดกฎหมายในทั่วโลกและร่วมมือกันสอดส่องดูแลจนควบคุมไม่ให้แพร่หลายอย่างเสรีได้
เปลี่ยนแนวคิดสร้างเกราะป้องกันยุคดิจิทัล
พลอากาศตรีอมร แนะนำว่า สำหรับประชาชนทั่วไป สิ่งสำคัญที่สุดในปัจจุบันคือการเริ่มต้นดูแลตนเอง ไม่ใช้ AI ในทางที่ผิดโดยขาดการควบคุม และไม่ตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวง พร้อมทั้งต้องปรับเปลี่ยนกรอบความคิด ว่า AI ไม่ใช่แค่โปรแกรมคอมพิวเตอร์ธรรมดา แต่กำลังจะกลายเป็นผู้ตัดสินใจแทนมนุษย์
“ระบบต่าง ๆ ที่เราใช้ หรือข้อมูลที่เราเห็น ต้องระมัดระวัง ไม่ให้ AI มาทำร้าย มาหลอก หรือมาแฮกระบบ เพราะตอนนี้มันค่อนข้างเหนือการควบคุม มันอาจจะไม่ใช่แค่คนที่ไม่ดี มาสั่ง AI แต่ AI อาจจะพยายามทำของมันเอง โดยเฉพาะเรื่องการแฮก บางทีมันไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสร้างความเสียหายให้ใคร มันอาจจะทำไปตามที่คนที่สั่ง โดยที่คนที่สั่งก็ไม่รู้ว่ามันทำไปถึงไหนแล้ว”
แนวทางป้องกันภัยจาก AI สรุปข้อมูลจาก CCN-CERT ของสเปน
ทุกคนต้องเข้าใจใหม่ว่าการใช้ AI ต้องคำนึงถึงหลักการสำคัญ ได้แก่ ความยุติธรรม (Fairness), การไร้อคติ (Bias), ความรับผิดชอบ (Accountability), ความแม่นยำ (Accuracy), ความโปร่งใสตรวจสอบได้ (Transparency), จริยธรรม (Ethical) รวมถึง ความปลอดภัย (Safety & Security)
“ทั้งหมดเป็นเรื่องที่เราต้องเปลี่ยนความคิด เพราะถ้าคิดว่าคุยกับคอมพิวเตอร์ ก็จะนึกว่าเหมือนเขียนแชตแล้วมันตอบ แต่จริง ๆ มันมากกว่านั้น เพราะต่อไป AI จะ Automate จะตัดสินใจแทนเรา จะทำอะไรหลากหลายแทนเรามากขึ้น”
สุดท้ายแล้วเราต้องเปลี่ยนกรอบความคิดก่อน เพื่อจะได้รู้เท่าทันมัน และเบื้องต้นดูแลตัวเองก่อนในการใช้ AI ในทางที่ดีและเป็นประโยชน์ต่อตัวเองและสังคม!!
ที่มา : สำนักข่าวเดลินิวส์ / เผยแพร่วันที่ 21 ก.ย.69
Link : https://www.dailynews.co.th/news/6207478/
