ศึกษาบทเรียนการรักษาความปลอดภัยของไต้หวัน

 

สถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ในช่องแคบไต้หวันมีความตึงเครียดกับจีนอย่างต่อเนื่อง และไต้หวันเองประสบกับภัยพิบัติธรรมชาติบ่อยครั้ง อาทิ แผ่นดินไหว และพายุไต้ฝุ่น การปกป้องพลเมืองในมิติความมั่นคง (security) และความพร้อมรับภัย (resilience) จึงกลายเป็นประเด็นสำคัญในยุทธศาสตร์แห่งชาติ

ไต้หวันพัฒนาระบบที่รวมบริหารสถานการณ์แบบรวมศูนย์ ทั้งภาครัฐ ภาคประชาสังคม และการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาเป็นกลไกหลัก เพื่อให้สามารถเผชิญกับภัยได้หลากหลายมิติ ไต้หวันจึงมีการบูรณาการด้านการรักษาความปลอดภัยทั้งทางกายภาพ และการรักษาความปลอดภัยไซเบอร์ รวมถึงการสื่อสารกับประชาชน  ในช่องทางต่าง ๆ อาทิ การแจ้งเตือนทาง sms เว็บไซต์รัฐบาล โทรทัศน์และผลิตคู่มือพลเรือน  เพื่อให้ประชาชนรู้เท่าทัน และสามารถป้องกันตัวหรือตอบสนองต่อภัยในหลายรูปแบบได้

1. 1. การเตรียมความพร้อมรับมือจากภัยคุกคาม

วิกฤตที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ ที่ทั่วโลกต้องร่วมเผชิญหน้า เป็นบททดสอบของโครงสร้างพื้นฐานเชิงสาธารณูปโภคในประเทศ อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหารและการควบคุมโรคระบาด สร้างแรงกดดันอย่างหนักหน่วงต่อระบบเศรษฐกิจและระบบสาธารณสุข ในปี 2567  นาย Lai Ching-te ประธานาธิบดีไต้หวัน ตั้ง คณะกรรมการ Whole-of-Society Defense Resilience Committee เพื่อประสานยุทธศาสตร์และทรัพยากรในมิติพลเรือน – ทหาร – ชุมชนและจัดประชุมคณะกรรมการฯ  ครั้งที่ 1 เมื่อ 26 ก.ย.67  ปธน.Lai ได้เสนอแนวทางการดำเนินภารกิจใน 5 มิติหลัก

ประกอบด้วย 1) การฝึกอบรมเพื่อเพิ่มศักยภาพพลเรือน 2) การจัดสรรทรัพยากรและเวชภัณฑ์3) ความมั่นคงด้านพลังงาน 4) การแพทย์ และการหลบภัย 5) การคุ้มครองความมั่นคงปลอดภัยของระบบสารสนเทศและระบบการเงิน แสดงให้เห็นถึงความสามัคคีและความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนโดยเชิญหน่วยงานจากประเทศต่าง ๆ  อาทิ เจ้าหน้าที่ตัวแทนศูนย์ช่วยเหลือทางเทคโนโลยี

(Technisches Hilfswerk: THW)ของเยอรมนี เข้าร่วมแบ่งปันประสบการณ์การฝึกอบรมศักยภาพของหน่วยงานฝ่ายพลเรือนส่วนเจ้าหน้าที่ตัวแทนกรมกำกับความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานแบบฉุกเฉิน (National Emergency Supply Agency: NESA) ของฟินแลนด์ และกรมควบคุมความเร่งด่วนฉุกเฉิน(Hawaii Emergency Management Agency: HI-EMA) ของรัฐฮาวาย ได้เข้าร่วมแบ่งปันประสบการณ์การเตรียมพร้อมด้านเวชภัณฑ์สำรองนอกจากนี้สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติอิสราเอล (Magen David Adom: MDA) องค์การอวกาศสหราชอาณาจักร (United Kingdom Space Agency)  สถาบันนโยบายยุทธศาสตร์แห่งออสเตรเลีย(Australian Strategic Policy Institute: ASPI) และหอการค้าสหรัฐฯ ในไต้หวัน (AmCham Taiwan) เข้าร่วมแบ่งปันประสบการณ์ ในประเด็นความมั่นคงทางเครือข่ายการเงิน พลังงาน การแพทย์
และระบบสารสนเทศ

ต่อมาเมื่อ ธ.ค. 2567 ได้จัดการซ้อมบนโต๊ะ tabletop (TTX) ครั้งแรก และเมื่อ มี.ค.68 ปธน. Lai เข้าร่วมชมการซ้อมใหญ่ Civil Defense Drill รวมเจ้าหน้าที่และประชาชนประมาณ 1,500 คน ที่เมืองไถหนาน
เป็นการจำลองการตอบโต้เหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น แผ่นดินไหว สึนามิ การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมด โดยมีหน่วยงานฝ่ายพลเรือน หน่วยแพทย์ฉุกเฉิน และองค์กรท้องถิ่นเข้าร่วมในช่วง ก.ค.ของทุกปี
ไต้หวันฝึกซ้อมทางทหาร “ฮั่นกวง” (Hanguang) ซึ่งเป็นการฝึกซ้อม ทางทหารประจำปีของไต้หวัน เพื่อยกระดับการป้องกันตนเองจากการรุกรานของจีน และมีการฝึกซ้อมหลบภัยทางอากาศโดยใช้ชื่อ “ว่านอัน” (Wanan) ที่มีประชาชนและทุกภาคส่วนเข้าร่วมด้วย  โดยในปี 2568 ไต้หวันเพิ่มระดับความเข้มข้นการฝึกซ้อมฮั่นกวง เพิ่มระยะเวลาการซ้อมเป็นเวลา 10 วัน ยาวนานกว่าสองเท่าของการซ้อมรบเมื่อปีที่แล้ว
และถือเป็นการซ้อมรบครั้งใหญ่และยาวนานที่สุดเท่าที่เคยมีมา เพื่อแสดงศักยภาพด้านการป้องกันของไต้หวันต่อสาธารณชน และส่งสัญญาณที่ชัดเจนถึงรัฐบาลจีนมีการเรียกระดมกำลังพลสำรองมากที่สุดเป็นประวัติการณ์ราว 22,000 นาย และยังเป็นครั้งแรกที่มีการนำระบบจรวดหลายลำกล้อง HIMARS ที่ผลิตโดยล็อกฮีดมาร์ติน (Lockheed Martin)มาใช้ในการฝึกร่วมกับขีปนาวุธชนิดยิงจากพื้นดินสู่อากาศ Sky Swordของไต้หวันเอง  รวมถึงยกระดับการฝึกซ้อมหลบภัยทางอากาศ “ว่านอัน” โดยร่วมกับการฝึกป้องกันภัยพลเรือน “หมินอัน” (Minan) เป็น Urban Resilience เพื่อรับมือกับเหตุการณ์จริงในการซ้อมใหญ่ประจำปีรัฐบาลไต้หวันกำหนดให้ประชาชนต้องให้ความร่วมมือและปฏิบัติตาม หากฝ่าฝืนมีโทษปรับตั้งแต่ 30,000 – 150,000 ดอลลาร์ไต้หวันการฝึกซ้อมเมื่อได้ยินสัญญานเตือนภัยประชาชนและรถทุกคันต้องหยุดเคลื่อนไหวนำรถเข้าริมทาง และผู้โดยสารต้องลงจากรถ  เข้าไปหลบอยู่ในตัวอาคารหรืออพยพเข้าที่หลบภัยใกล้ที่สุดและปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าหน้าที่

1. 2. มาตรการรักษาความปลอดภัยในพื้นที่สาธารณะและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

การรักษาความปลอดภัยในไต้หวัน โดยเฉพาะในเมืองไทเป มีการใช้เทคโนโลยี และการรักษาความปลอดภัยทางกายภาพ รวมถึงสร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อป้องกันการเกิดเหตุ

การตรวจตราในพื้นที่ชุมชน (Community Policing) ในช่วงเวลากลางคืน พื้นที่ในซอยชุมชนจะมีการติดตั้งไฟส่องสว่างทั่วถึง และจะมีเจ้าหน้าที่ตำรวจลงพื้นที่ออกตรวจตราในทุก 1 – 2 ชั่วโมง นอกจากนี้ไต้หวันใช้แนวคิด Neighborhood Watch (กลุ่มเพื่อนบ้านเฝ้าระวัง) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของนโยบายตำรวจชุมชน (Community Policing) โดยมีกลุ่มอาสาสมัครในท้องถิ่นที่จัดตั้งขึ้นเพื่อช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ตำรวจ
ในการตรวจตรา รักษาความสงบ และป้องกันอาชญากรรม ซึ่งช่วยเสริมการทำงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจอีกด้วย การรักษาความปลอดภัยโครงสร้างพื้นฐานและส่วนราชการ อาทิ ระบบขนส่งมวลชน
จะมีเจ้าหน้าที่ดูแลความเรียบร้อยโดยเฉพาะในสถานีหลัก เช่น สถานีรถไฟไทเป สถานีรถไฟเกาสง และสถานีหลักในเมืองต่าง ๆ และสถานที่ราชการจะมีเจ้าหน้าที่ตำรวจและทหารประจำจุดดูแลทุกประตูทางเข้า – ออกการเฝ้าระวังทางเทคโนโลยี (CCTV and Surveillance) ในเมืองใหญ่ เช่น ไทเป มีการติดตั้ง กล้องวงจรปิด (CCTV) ทั่วทุกพื้นที่โดยเฉพาะจุดที่เคยเกิดอาชญากรรมหลายครั้ง

1. 3. ระบบแจ้งเตือนภัย/ การสื่อสารกับประชาชน

การแจ้งเตือนภัยในไต้หวันมีระบบผสมผสานหลายระดับชั้น เพื่อให้ครอบคลุมและเข้าถึงประชาชนได้อย่างรวดเร็วและหลากหลายช่องทาง  ในสถานการณ์ฉุกเฉิน (แผ่นดินไหว สึนามิ ภัยจากการโจมตี ฯลฯ) รัฐบาลจะส่งข้อความแจ้งเตือน (emergency alerts) แบบ Broadcast ไปยังโทรศัพท์เคลื่อนที่ของประชาชน พร้อมข้อความที่ระบุประเภทภัยและคำแนะนำเบื้องต้น เช่น “earthquake”, “tsunami warning”,
“terror threat warning”

ตั้งแต่ปี 2567 เป็นต้นมา มีการปรับให้ข้อความเตือนภัยทั้งที่เป็นข้อความภาษาจีนและข้อความภาษาอังกฤษ สำหรับชาวต่างชาติ เพื่อให้ชาวต่างชาติในไต้หวันเข้าใจได้ทันที  รวมถึงการใช้สื่อสังคมออนไลน์เว็บไซต์ของทางราชการ และประกาศข่าวทางโทรทัศน์ เพื่อให้ประชาชนทราบและเข้าใจสถานการณ์ ดังเช่น เมื่อเกิดพายุรุนแรง รัฐบาลจะประกาศหยุดการเรียน การทำงาน ในแต่ละเมืองโดยสามารถตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ของรัฐบาล

เมื่อ ก.ย.2568 รัฐบาลออกคู่มือพลเรือน (In case of crisis: Taiwan’s National Public Safety Guide)  ฉบับล่าสุด พร้อมคำแนะนำการปฏิบัติในสถานการณ์ต่าง ๆ เช่น การปฏิบัติตัวเมื่อมีภัยธรรมชาติ
เมื่อมีเหตุการโจมตีทางทหารการใช้งานวิทยุ
ในกรณีระบบอินเทอร์เน็ตใช้งานไม่ได้ วิธีหลีกเลี่ยงการเผยแพร่ข้อมูลที่อาจเป็นอันตราย

 

ข้อความแจ้งเตือนทางโทรศัพท์ เกิดเหตุแผ่นดินไหว

 

 

การแจ้งสถานที่หลบภัยตามอาคารต่าง ๆ

คู่มือพลเรือน

 

 

 

ลิ้งค์สำหรับเปิดเว็บไซต์แนวทางปฏิบัติด้านความปลอดภัยที่สำคัญสำหรับพลเมืองในไต้หวัน ภายในจะประกอบด้วยการตอบสนองต่อภัยพิบัติ 6 เรื่อง ได้แก่ การโจมตีทางอากาศ การรุกรานทางทหาร แผ่นดินไหว ไต้ฝุ่น
สึนามิ และดินถล่ม สำหรับอินโฟกราฟิกข้างบนเลือกใช้หลักการตอบสนองต่อแผ่นดินไหวมาเป็นตัวอย่างเพียง 1 เรื่อง หากท่านใดสนใจหรือกำลังเดินทางไปประเทศไต้หวัน สามารถคลิกลิ้งค์เข้าไปอ่านเพื่อเตรียมพร้อมรับมือต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ได้

 

 

 

 

---

 

ที่มา https://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2025/09/17/2003843921
https://focustaiwan.tw/society/202507150019
https://english.president.gov.tw/News/6933
https://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2025/03/28/2003834194
https://focustaiwan.tw/society/202509170007
https://prepare.mnd.gov.tw/assets/pdf/manual-en.pdf